...home sweet home...

BIBLIOTECAS DIGITALES, ELECTRONICAS Y VIRTUALES

Leire Zamalloa — Sun, 16 Jan 2011 11:01:13 +0000

A lo largo de la historia ha sido muy importante y significativa la evolución de las nuevas tecnologías y con ella, la evolución de las bibliotecas. A pesar de esto, la evolución de las tecnologías ha cambiado la antigua función de las bibliotecas sobre todo porque los usuarios, actualmente piden una respuesta rápida a sus consultas o necesidades informáticas. Podría decirse que a causa de las peticiones de los usuarios, se han creado las bibliotecas digitales, electrónicas y virtuales sin embargo, dichos términos se emplean indistintamente con diversas acepciones.

Una definición muy completa sobre la biblioteca digital es la formulada por la Federación de Bibliotecas Digitales: “Organizaciones que proveen los recursos, incluyendo personal especializado, para seleccionar, estructurar, ofrecer acceso intelectual, interpretar, distribuir, preservar la integridad y asegurar la persistencia a lo largo del tiempo, de colecciones de obras digitales, de tal forma que estén oportuna y económicamente disponibles para su uso por parte de una comunidad definida o conjunto de comunidades.” Además de esta larga definición, cabría mencionar las ventajas de dichas bibliotecas en el manejo de la información como por ejemplo: la accesibilidad a la información estructurada, son útiles los criterios y métodos de búsqueda, preservan los materiales que contienen, accesibilidad a información confiable y ordenada y, por último, ofrecen la consulta de documentos únicos, como los incunables.

La biblioteca electrónica es aquella que cuenta con sistemas de automatización que le permiten una ágil y correcta administración de los materiales que resguarda, principalmente en papel. Además de esto, cuentan con sistemas de telecomunicaciones que permiten acceder a su información, en formato electrónico, de manera remota o local. Proporciona principalmente catálogos y listas de las colecciones que se encuentran físicamente dentro de un edificio.

La biblioteca virtual, es aquella que hace uso de la realidad virtual para mostrar una interfaz y emular un ambiente que sitúe al usuario dentro de una biblioteca tradicional. Hace uso de la más alta tecnología multimedia y puede guiar al usuario a través de diferentes sistemas para encontrar colecciones en diferentes sitios, conectados a través de sistemas de cómputo y telecomunicaciones.

Iturriak:

Bibliotecas electrónicas, digitales y virtuales: tres entidades por definir. Kontsultatua: 2011, Urtarrilak 16 Orrialdea: http://bvs.sld.cu/revistas/aci/vol10_6_02/aci05602.htm
Sobre la letra digital. Mati. (2009, Azaroa) Kontsultatua: 2011 Urtarilak 16. Orrialdea: http://www.mati.unam.mx/index.php?option=com_content&task=view&id=80&Itemid=51

Dublin Core Metadata Initiative

Leire Zamalloa — Wed, 29 Dec 2010 14:36:32 +0000

Dublin Core Metadata Initiative (DCMI) metadata estandarren garapenaz arduratzen den erakundea litzateke. Metadata estandar hauek negozio ereduak bilatzen dituzte eta beraien jarduera nagusien artean modelismoaren eta arkitekturaren inguruan lan egitea, DCMI lan taldeetan laguntzea, hauen eztabaidetan parte hartzea edota konferentzietara joatea egon daitezke.

Metadatua, datuari buruzko datua izango litzateke eta nomalean so ondo estrukturatuta daude. Dublin Core DCMI-k garatzen duen metadatu mota bat da. 15 definizio semantiko deskriptibo ditu sistema honek eta helburu moduan definizio horiei esanahi semantikoa ematea dute. Dublin Core metadatuak dituzten abantailik nagusienak fexibilitatea, sinpletasuna eta independentzia sintaktikoa lirateke beste askoren artean.

Iturriak:

Dublin Core Metadata Initiative (2010, abenduak 17). Kontsultatua: abenduak 29, 2010. Orrialdea: http://dublincore.org/
Dublin Core (2010, irailak 24). Wikipedia, La enciclopedia libre. Kontsultatua: abenduak 29, 2010. Orrialdea: http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Dublin_Core&oldid=40508211.
DC-2010 International Conference on Dublin Core and Metadata Applications (2010, urriak 20-22). Kontsultatua: abenduak 29, 2010. Orrialdea:http://www.asis.org/Conferences/DC2010/

Open Access

Leire Zamalloa — Sun, 19 Dec 2010 11:13:15 +0000

Open Access, digitalizatuta dagoen materiala (akademikoa, zientifikoa…) berehala, ordaindu gabe eta erregistratuta egon gabe eskuragarri edukitzea ahalbidetzen duen baliabidea da. Honez gain, ez du inolako oztoporik jarriko inork baten baino gehiagotan inprimatu, kopiatu edo banatu nahi baditu material horiek, izan ere, ez du inolako oztopo ekonomiko, teknologiko ezta legalik ere, ez bada internetek berak jartzen dituenak. Literatura zientifikoa eskuratzeko modu doan bat da.

Korronte honek, oztopo legal, teknologiko eta ekonomikoak ezabatu nahi lituzke eta ondorioz, dokumentuentzako eskuragarritasun haundiagoa lortu eta autoreentzako ere, ikusgarritasun haundiagoa. Libreki eskura dauden dokumentuek askoz ere kontsultatuagoak dira eta zitatuak izateko aukera gehiago dituzte.

Azkenik, esan beharrekoa da baliabide honek ekarri dizkigun onurak asko eta asko direla eta beharrezkoa dugula informazioa oztoporik gabe eta modu arin batean eskuratu ahal izateko.

Iturriak:

Open access (publishing) (2010, azaroak 21). Wikipedia, The Free Encyclopedia. Kontsultatua: abenduak 19, 2010. Orrialdea: http://en.wikipedia.org/wiki/Open_access_(publishing)
Open Access Week 2010 (2010, urriak 18-24). Kontsultatua: abenduak 19, 2010. Orrialdea: http://www.openaccessweek.org/profiles/blogs/welcome-to-open-access-week
Peter Suber, Open Access Project Director (2004). ALPSP-SSP Meeting, Washington. Kontsultatua: abenduak 19, 2010. Orrialdea: http://www.sspnet.org/documents/130_Suber.pdf

EVOLUCION DEL LIBRO Y SUS SOPORTES

Leire Zamalloa — Tue, 23 Nov 2010 17:39:37 +0000

Este artículo trata de la evolución del libro. Para comenzar a hablar de la historia del libro deberíamos empezar por mencionar los manuscritos y que estos fueron soportes de distintos materiales.

El material más antiguo es el papiro y cabría decir que este es de la época de los egipcios. Este fue el soporte mas popular para los manusccritos y se sacaba de la planta del papiro. Se mantenía en remojo entre 7 y 14 días y se cortaba el tronco en láminas finas con el fin de quitarle el azúcar y hacer así la lámina menos quebradiza. Por último, se prensaba la lámina durante 7 días y ya estaba lista para su uso. Los manuscritos escritos con este material tenían forma de rollo y se escribían por una cara solamente.

Siguiendo la evolución del libro, después del papiro llegaría el pergamino. Este es un material hecho a partir de la piel de animales, especialmente fabricado para poder escribir sobre él. La piel tiene un proceso de eliminación del vellón y después se consiguen las láminas con las que se elabora un libro.

El último material en la historia del libro es el papel. El papel es una hoja elaborada con pasta de fibras vegetales que siguen un proceso de planqueamiento, secado… . Este material lo inventaron los chinos en el siglo III d.C, Los árabes comenzaron a usarlo en el siglo VII d.C como soporte de escritura y en el siglo XII el papel llegó a Italia y de ahí a Europa. Hoy en día también se conoce como papel, hoja o folio a su forma más común como lámina delgada.

Probablemente el formato digital que tiene el papel hoy en día será otro gran salto en lo que a soportes de escritura se refiere en la evolución del libro.

Iturriak:

Isabel Velázquez, Breve historia de la escritura: soportes, materiales, técnicas. Ucm. Kontsultatua: 2010, azaroak 23. Orrialdea: http://www.ucm.es/info/archiepi/aevh/guia/escritura_tecnicas.html
Pergamino (2010, urriak 2) Wikipedia la enciclopedia libre. Kontsultatua: 2010, azaroak 23. Orrialdea: http://es.wikipedia.org/wiki/Pergamino

OHIZKO DOKUMENTAZIOA VS DOKUMENTAZIO DIGITALA

Leire Zamalloa — Mon, 08 Nov 2010 11:34:31 +0000

Dokumentazioa hedapen zehatza, berehalakoa eta osoa duen gai jakin bati buruzko dokumentu bilketa eta dokumentu horien trataera. Arlo zientifikoan ematen ari diren aurrerapenei esker gero eta gehiago dira sarean dauden dokumentuak, hala nola, tesiak, aldizkari elektronikoak… Honi esker, dokumentu batetik berarekin zerikusia duen beste dokumentu batetara joatearen posibilitatea ematen zaigu eta hau izugarrizko abantaila da. Azken urteotako iraultza teknologikoaren eta digitalaren ondorioz dokumentazio moduak ere aldatu egin dira.

Dokumentazio digitala oso arina da eta honez gain, iruankortasuna ematen die dokumentuei. Esan beharrekoa da baliabide digitalak bultzatzeak ere dokumentazioaren merketzea dakarrela eta hori ere itzelezko abantaila litzateke. Dokumentu digital batean parrafo bat aldatzea posible litzateke dokumentu osoa aldatu gabe eta honez gain, irakurleak dokumentuaren edukiaren gaiari buruzko komentarioak edota galderak egin ditzake eta hor emango litzateke irakurlearen eta dokumentu digitalaren arteko harreman zuzena. Bukatzeko, dokumentu digitalek informatzeko hainbat bide desberdin eskaintzen dituzte.

Dokumentazio tradizionala digitala sortu aurretik zegoen dokumentazio mota da. Papelezko dokumentuak diranez, askoz errezagoa litzateke zikintzea edota galtzea ere eta leku batetik bestera papel hauekin ibiltzea arriskutsua izan daiteke dokumentu garrantzitsu bat dugunean esku artean. Dokumentazio digitalarekin duen aurkakotasunetako bat, hemen ezin dela galderarik ezta komentariorik ere egin litzateke. Azkenik, digialarekin alderatuz esan daitekeena zera da: dokumentazio digitalak komunikatzeko hainbat bide desberdin dituen moduan honek bat baino ez duela, testuak hitzaren bidez informatuko luke, argazkiak irudiaren biez eta grabaketak soinuaren bidez.

Iturriak:

Alfonso López Yepes. “Documentación digital y nuevas tecnologías de la información” (Madrid, 2001). Kontsultatua: 2010eko azaroaren 7an. Orrialdea: http://multidoc.rediris.es/cuadernos/num13/talleres/pdf/Radio_YEPES
Jesús Tramulla, Universidad de Zaragoza (2007). Tendencias en documentación digital. Slideshare. Kontsultatua: 2010, azaroaren 7an. Orrialdea: http://www.slideshare.net/tramullas/tendencias-en-documentacin-digital
Msinfo, Sistemas de Información. Documentos Digitales. Msinfo. Kontsultatua: 2010, azaroaren 7an. Orrialdea: http://www.msinfo.info/propuestas/documentos/documentos
Alfonso López Yepes, Universidad Complutense de Madrid (2001, azaroa). Documentación digital y nuevas tecnologías de la información. Rediris. Kontsultatua: 2010, azaroaren 7an. Orrialdea: http://multidoc.rediris.es/cuadernos/num13/talleres/pdf/Radio

HASHTAG ETA THOUGHT-STREAMING

Leire Zamalloa — Sat, 06 Nov 2010 13:31:29 +0000

Aurten, ikasgai honetan twitterrekin lanean hasi gara eta sare sozial honetan oso garrantzitsuak diren “hashtag” eta “thought- streaming“-i buruz hitz egingo dut.

Lehenik hashtag-ei buruz hitz egingo dut. Hauek, twitterren erabiltzen diren tag edota etiketak lirateke. Sinbolo honen bidez (#) idazten diren esaldiak dira eta etiketa hauek erabiltzea mezuak antolatzeko modu bat da. Sare sozial honetan jendeak nahi duena idatzi dezake (eguneroko gertakizunak, bakoitzaren sentimenduak…) eta hau guztia hashtag-en bidez antolatuta egoteak bere abantailak ditu. Gai zehatz bati buruzko tweet bat idazteko, # bat jarri beharko litzateke gai honekin lotzeko balio duen hitzaren aurrean. Gure ikasgaian adibidez, #rdf1011 erabiltzen dugu honen izena Digital Resource Management delako. Hau eginaz, ikasgaiaren inguruko tweet guztiak idatzi ditzakegu eta badakigu ikasgaiaren ingurukoak direla.

Joshua Odmarken artikulu batean, “Twitter SEO – The Slow Death of Twitter Hashtags” artikuluan zehazki, hashtag hauek dituzten abantailak eta desabantailak aipatzen dira.

Desabantailak: Behin baino gehiagotan hashtag- ak ulertezinak dira, Letra larriez bereizita badaude ere, hitz batez baino gehiagoz osatutako etiketen zailtasuna, Spammers- en gehiegizko erabilera, “#” ikurrak programatzaileei eragiten dizkien arazoak eta artifizialak izatea.

Abantailak: antzeko gustu edota interesak dituzten taldeak sortzeko oso erabilgarriak, gai zehatzei buruz egon daitezkeen elkarrizketak aurkitzeko erreztasuna eta tweeten esanahia edo helburua ulertzeko oso lagungarriak dira behar den moduan erabiltzen baditugu.

Thought- streaminga ere twitterren gertatzen den fenomenoa da. Fenomeno honek, denbora errealean ematen den iritzi eta pentsamendu jarioa ematen du aditzera. Pentsamendu hauek datu base batean daude edonorentzat eskuragarri eta honi esker jakin dezakegu munduko edozein herrialdetako jendea zein gairi buruz mintzatzen den momentu bakoitzean. Honi esker twitterrek izugarrizko arrakasta lortu du mundu osoan eta honen pausoak jarraitzen ari dita Google, Friendfeed eta baita Facebook sarea ere. Hauen arteko desberdina Google izanik, honek ez baititu jendearen pentsamenduak momentu errealean adierazten, bilatzailearen asmoak baizik.

Iturriak:

Joseba Abaitua, Deustuko Unibertsitatea (2009, azaroaren 4a). Hashtags y Thought- Streaming en tiempo real sobre la Web. Translema. Kontsultatua: 2010, azaroaren 6a. Orrialdea: http://blogs.deusto.es/abaitua/hashtags-y-thought-streaming-en-tiempo-real-sobre-la-web/
Joshua Odmark (2009, ekainaren 24a). Twitter SEO – The Slow Death of Twitter hashtags. Search Engine Journal. Kontsultatua: 2010, azaroaren 6a. Orrialdea: http://www.searchenginejournal.com/twitter-seo-hash-tags/11337/
Erick Schonfeld (2009, otsailaren 15a). Mining The Thought Stream. TechCrunch. Kontsultatua: 2010, azaroaren 6a. Orrialdea: http://www.techcrunch.com/2009/02/15/mining-the-thought-stream/
Twitter (2010, urriaren 21a). Wikipedia, La enciclopedia libre. Kontsultatua: 2010, azaroaren 6a. Orrialdea: : http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Twitter&oldid=41149085

CiteUlike eta Google books

Leire Zamalloa — Thu, 28 Jan 2010 18:56:12 +0000

CiteULike publikazio akademikoak organizatzen dituen zerbitzu publikoa litzateke. Erudito eta zientzialarien beharrak asetzeko lehenengo Web-a izan zela diote batzuek. Haiek aukeratutako dokumentu edo artikuluak markatzeko herraminta da eta bakitzarentzako interesgarriak izan daitezkeen artikulu edota testuak gordetzeko balio du. Metadatuen bitartez liburuak markatzeko aukera ematen digun bakarra da eta gaur egun 3 milioi liburu baino gehiago daude markatuta.

GoogleBooks, ordea, Google-k eskaintzen duen zerbitzu bat da eta Google-k eskaneatutako liburuen testu osoak bilatzen ditu eta database digitalean biltegiratzen ditu. Paper-liburuak eta dokumentuak, artxibo elekrtoniko bilakatzen ditu. Hala ere, eskaneatutako artxiboak direnez, konputadoreak ez du edukia ezagutzen eta horretarako OCR softwarea erabili beharko litzateke.

Erreferentziak:

CiteULike: Everyone´s Library (2009). CiteULike. Kontsultatua: 19:53, 2010, urtarrilak 28. Orrialdea: http://www.citeulike.org/
CiteULike. (2009, November 29). Wikipedia, The Free Encyclopedia. Kontsultatua: 19:54, 2010, urtarrilak 28. Orrialdea: http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=CiteULike&oldid=328621862
Google Books. (2009, abenduak 25). Wikipedia, The Free Encyclopedia. Kontsultatua: 19:55, 2010, urtarrilak 28. Orrialdea: http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Google_Books&oldid=333855298

Autoretza digitala (copyleft)

Leire Zamalloa — Thu, 28 Jan 2010 18:45:48 +0000

Historia osoan zehar, batez ere inprentaren etorreratik, argi eta garbi ikusi izan da beti nor zen obra baten autorea eta nork zeuzkan horren gaineko eskubide guztiak. Interneten etorrerarekin ordea, autoreen eskubidea beraiek idatzitako obren gainean zalantzatan jarri da, liburuen informazio guztia internetera heldu da eta bertan erraz kopiatu eta banatu daiteke inolako baimenik gabe.

Batzuk, jabetza intelektualaren kontzeptu honen aurka ageri dira eta “copyleft” delako lizentziaren sorrera bultzatu dute. Copyleft, Copyrightaren kontzeptuaren aurkako bezala jaio zen eta talde lanaren kontzeptuak bultzatzen ditu hala nola jendearen partaidetza handitu… etab.

Honez gain, copyleft lizentziapean argitaratua izan dena, edonoren esku dago eta bakoitzak bere erara manipulatu dezake baina, inork ezingo luke beste batek egindako lanetik probetxurik atera, izan ere, norbaitek material honetatik baliatuz beste bat egin edota publikatuko balu, copyleft kondizio berdinetan egin beharko litzateke.

Erreferentziak:

Copyleft. (2009, abenduak 15). Wikipedia, Entziklopedia askea. Kontsultatua: 19:44, 2010, urtarrilak 28. Orrialdea: http://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Copyleft&oldid=1310934
¿Que es copyleft? (2009). Fundación CopyLeft. Kontsultatua: 19:45, 2010, urtarrilak 28 http://fundacioncopyleft.org/es/9/que-es-copyleft

Estilo orriak

Leire Zamalloa — Thu, 07 Jan 2010 17:18:17 +0000

Estilo orriak testuei lotutako argibide multzoak dira. Hauek, testuen itxuraz arduratzen dira eta baita letraren tamainu, kolore eta iturriaz. Estilo orrien erabilerak ikaragarrizko abantailak ditu erabiltzailearentzat, besteak beste, abiadura, konsistentzia, eramangarritasuna etab.

Estilo orrien barruan, hiru mota bereiz daitezke: kanpokoa, barnekoa eta lineala. Lehenengoa, web orriaren HTML kodea gordetzen ez den beste artxibo batean dagoen estilo orria litzateke. Bigarrena, HTML dokumentu orri batean aurkitzen dena eta azkenik, HTML etiketa baten barruan orrialdearen estilo lengoaia zuzenean txertatzeko balio duen metodoa litzateke oso fidagarria ez den arren.

Urteak aurrera joan ahala, gero eta garrantzia haundiagoa hartu dute estilo orriek azken finean, izugarrizko laguntza eskeintzen digu eta.

Iturriak:

Hoja de estilo (2009, azaroak 16 ). Wikipedia, La enciclopedia libre. Kontsultatua: 2010, urtarrilak 7. Orrialdea: http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Hoja_de_estilo&oldid=31505983
Hojas de estilo en cascada (2009, azaroak 23). Wikipedia, La enciclopedia libre. Kontsultatua: 2010, urtarrilak 7. Orrialdea: http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Hojas_de_estilo_en_cascada&oldid=31698989
Hojas de estilo, HTML 4.01 Specification. W3C. Kontsultatua: 2010, urtarrilak 7. Orrialdea: http://html.conclase.net/w3c/html401-es/present/styles.html#h-14.3

E-book

Leire Zamalloa — Mon, 07 Dec 2009 13:46:16 +0000

E-book edota liburu elektronikoarena, gaur egun oso modan jarri den gaia izan da. Hasieran zalantzaz eta deskonfiantzaz inguratuta bazegoen ere, azken aldian gero eta egoera hobeagoan aurkitzen dela esan daiteke. Izan ere, jende askok nahiago du papelezko liburuak irakurri baino, ordenagailuaren aurrean jarri eta hemendik bertatik irakurtzea.

Ohizko liburuekin konparatuz, esan beharrekoa da abantailak dituela baina baita ere desabantailak aurki daitezkeela, gauza guztiekin bezela. Alde batetik, papelezko liburuak atzean jende piloa behar duen artean (maketazioa, diseinua…) liburu elektronikoa guzti honen gainetik aurkitzen da. Eta beste alde batetik, argi eta garbi dago askoz ere zailagoa dela papelezko liburu bat aurkitzea liburu elektroniko bat baino, azken hau, interneten egongo delako beti edozeinek eskuratzeko moduan eta bestea berriz, liburutegietan edota liburu dendetan bilatu beharko genuke eta ez egotearen arriksua jasan.

Aurretik esan bezala, ez dira dena abantailak liburu elektronikoa inguratzen dituztenak. Izan ere, ordenagailuaren aurrean denbora asko egoteak izugarri mintzen du ikusmena eta beste alde batetik, ordenagailua elektrizitatearekin lotuta egongo litzateke, horregatik bateria barik gelditzekotan edo ordenagailuarekin arazoren bat izatekotan, konpondu arte irakurri gabe egotea baino ez dugu.

Hau guztia kontutan hartuz, esan beharko litzateke liburu elektronikoak abantaila asko baditu ere, oraindik ez gaudela guztiz ohitzeko prest eta denbora apur bat behar izango dugula baldin eta benetan papelezko liburuak desagertzen badira.

Iturriak:

eBook eta liburu elektronikoa (2009, abenduak 7). Wikipedia, entziklopedia askea. Kontsultatua: 14: 40, 2009, abenduak 7. Orrialdea: http://eu.wikipedia.org/wiki/E-liburu
Joseba Abaitua (2003, azaroak 17). Panorama de la Edición digital. Jornada sobre La profesión del filólogo en la sociedad de la información (Universidad de Deusto). Kontsultatua: 14: 42, 2009, abenduak 7. Orrialdea: http://www.slideshare.net/JosebaAbaitua/panorama-de-la-edicin-digital